Eierhandel en bodedienst (versie Westerkwartiers)

Eierhandel en bodedienst (versie Westerkwartiers)

De eierhandel is opzet deur mien opa Hendrik Bijmer. Mien Opa werde ziek en vlak veur de oorlog het mien pa met zien broer Albert de zoak overnommen. Ien t begun liep t wel redelek, mor beide mannen wadden nogal verschillend van aard. Mien pa was n hiele conservatieve man met conservatieve denkbeelden en oom Albert die was niks te gek. Hij het overal zitten, ien Engeland ien Australië en ien e oorlog zat er ien t verzet. Ik kwam uuteindelk ok ien e zaak terecht, n vervolgopleiding was er niet bij, doar wer niet over prakkezeerd.

We hadden een bedrief dat leefde van de toenmoalege, kleinschalige boerenstand. Want iedere boer die har niet allent n poar koeien mor ok n poar pieken. Summerdag leefden ze hoofdzoakelek van e melk en bij t winterdag gavven de koeien minder melk, dan most er bijvoerd worden dat koste wat meer en dan hadden ze de pieken aan e leg, swinters wadden de eier et duurste. De eier werden dan deur ons ienkocht op gewicht en vervolgens uutgesorteerd, schouwd, deurlicht en ien zes verschillende gewichtsklassen verdeeld en vervolgens exporteerd noar Engeland, Duutsland en noar t Amerikoanse bezettingsleger. Dat leste was nog n beetje biezunder, want die mensen hadden hiele biezundere eisen. Der mochten niet meer dan zoveul procent bruune eier bijzitten. Der mochten niet meer dan zoveul procent van e eier met e punt noar boven ien e tree zitten. Dit leste omdat de dooier, as t ei older wordt drieven gijt. En vervolgens mosten die eier ok nog es n keer noar Stad brocht worden en doar werd er n eulieloagje omhinne zet. En dan pas wollen die Amerikoanen ze hemmen, je kinnen rusteg zeggen dat ze slim zinnig wadden wat dat betreft. De tweede binnenkomst van eier wadden de ploatseleke krudeniers, ze brochten levensmiddeln bij de boeren en nammen eier weer met, dat wer dan metmekoar verrekend. Die werden dan bij ons op de zulfde manier verwarkt.

Dat was dan de grossiersfunctie, verder exporteerden en leverden we weer aan aandere grotere bedrieven, t was allemoal wel kleinschoaleg mor al die facetten zatten der ien. Doar heb ik ok n opleiding veur volgd, t leste was veur exporteur doar mos ik veur noar Utrecht toe, één keer ien e veertien doagen. En ik har goed en wel mien diploma toen zeden ze ‘dat is niet meer neudeg, as joe voldoen aan e inrichtingseisen dan is dat genog’. Ien 1960 is de Europese unie opricht. Toen kwammen der n hieleboel Europese subsidies lös en net as nou, was Nederland weer roomser as de paus en de eier mochten niet subsidieerd worden. Dat deden de butenlanden ok keureg, mor die gingen t voer subsidiëren. Dat vonden ze ien Nederland niks, dus die eierhandel liep binnen de korste keren terug. Der wadden vrij veul eierhandeloaren ien dizze buurt, ien Rottevalle, Boerakker, Nuus en ien Leek zat n hiele grote, de gebroeders Wouwenaar. Op n gegeven moment was t zoveul teruglopen, dat er onvoldoende wark was. Doar most vanzulf ien veurzien worden.

En op n gegeven moment dee de gelegenheid zich veur om n bodedienst over te nimmen. t Was de boderit van Sas van der Velde die was toen 68 joar, hij har 40 joar hiel zwoar liggoameleke arbeid doan. En met veul pien en moeite het er ofstand doan van zien bodedienst. Een bodedienst dat was n vervoersbedrief, die met noame ien genoemde plakken, doar har der vergunning veur, goederen van en noar n bepoald plak toe brocht. Veur mij was dat Grunningen, ik begon ien Oostermeer tot aan Niekerk toe, doar hiel ik pakjes of bestellingen op en die brocht ik noar Grunningen toe. De bestellingen werden dan weer op t bodenterrein aanleverd en die gingen dan weer met mij terug en werden dezulfde oavend weer uutzoeierd. Dat was twee doagen ien e week mor deurdat de eierhandel aal meer terugliep kwam doar minder wark ien en toen heb ik ien e loop van e jaren, alles wat hier nog aan concurrentie zat der bij kocht. Dat was Hofsteenge uut Grootegast, Winstroa uut Surhuusterveen, Land uut Harkemoa. Zodoende kwam ik op zo n hiel lang traject. Nou toen docht ik mien kostje is wel kocht.

t Was wel altied hard warken mor we hadden n hiel goed bestoan. Mor ten tweede male ging onze overheid weer vrimde dingen doen, we hadden een onderscheid tussen geregeld vervoer en ongeregeld vervoer. Je kinnen et beste vergelieken met n busdienst. De busdienst die alle doagen op n vaste tied noar n bepoald plak gijt, dat is dan geregeld en de touringcarchauffeur die dan t hiele land deur zweeft, dat was dan ongeregeld. En zo zatten we met ons vervoer ok. Bij geregeld vervoer mochten we der nooit meer ien hemmen dan van twee verloaders, dat wadden ok bepoalde verplichtingen. We mosten altied rieden, wark of gien wark. vekaansie was er nooit bij. Mocht er oorlog kommen, dan wadden we verplicht om de post te verzörgen en zo wadden er nog een aantal dingen. We mochten ok specioale poststukken vervoeren, doar hadden we n specifieke vergunning veur. Dat was puur om bestellingen van middenstanders uut de dörpen noar de tussenhandel ien Grunningen te brengen. Elke winkelier had zien grossier, die was veur snoep die was veur sigaretten en noem mor op. t Werd relatief goed betoald omdat et hiel bewaarkelek was.

Loater binnen we ons meer op e verhuusmarkt begeven goan. Dat was wel dubbel, je mosten verplicht de boderit doen en je mosten verhuzen,der was mor één auto dus t was altied schrippen en scharrelen om t rond te kriegen. Dat hemmen we joaren doan, ien 1980 hemmen we de bodedienst verkocht en bin k aan t waark kommen bij n verhuusbedrief.

Henk Wierenga (geboren 23-11-1940), geïnterviewd Geesje Vos en Alie de Vries

Ien t kader van t ‘Streektoal project Grootegast’, 2006
Ien opdracht van de RUG, Professor Siemon Reker